Metin Kayahan Özgül – Halit Fahri Ozansoy (Türk büyükleri dizisi:7)

Sanat meydanında parlak bir şöhreti, güçlü bir ilhamı, devrini ve haleflerini etkileyen eserleri olmasa da, altmış beş yıl sürmüş bir edebi hayat bir şahsiyeti hatırlanmaya ve incelenmeye değer bulmamız için kâfi sebeptir.
Bu kitap, işte böyle birinin, Halit Fahri Ozansoy’un biyografisini, edebi hayatını, şahsiyetini, eserlerinden örnekleri ve bibliyografyasını ihtiva etmektedir.
Bir yazar olarak Halit Fahri şiir, tiyatro, roman, hâtırat, biyografi, edebiyat araştırması, ders kitabı gibi birbirinden çok farklı türlerde telif ve tercüme olarak seksenin üzerinde eser vermiş, altmış yıl gazete ve dergilerde fıkra, hâtıra ve tenkid yazıları neşretmiştir. Seksen yıllık ömrü içinde imparatorluğun ve cumhuriyetin en zor ve hızlı değişen devirlerini yaşamış biri olarak H. Fahri, edebiyatta değişmez değer hükümlerine sahip olamamıştır. Çok yazması ve yazdıkları arasında zihniyet, şekil ve muhteva bakımından müşterek tarafların az olması, bu iki sebep Ozansoy hakkında yapılacak bir araştırmanın başlıca zorluğudur.
Biz bu çalışmamızda H.F. Ozansoy’un geniş edebiyat dünyasının bütün cephelerini tanıtmak yerine, onun edebiyat tarihimize geçen simâsına, şâirliğine ağırlık vererek bu müşklün boyutlarını küçültmeyi denedik. Araştırmamızın birinci bölümü bu anlayışın sonucudur.
İkinci bölümü Baykuş’tan ve şiir kitaplarından seçilmiş şiirlere ayırdık, örnek seçimindeki kıstasımız, bu şiirlerde estetik değerden çok, alındığı eserin anahatlannı taşıma özelliğinin aranmasıdır, üçüncü bölümdeki nesirler ise, H. Fahri’nin birbirinden farklı ilgi alanlarında düşündüklerini tanıtmak fikri kıstas alınarak seçilmişlerdir.
Dördüncü bölümü oluşturan bibliyografya denemesi, kitabın büyük bir bölümünü kaplamaktadır. Ozansoy’un süreli yayınlardaki şiir ve yazılarını, hakkında yazılanlarla birleştiren bu deneme, ikibin künyeden oluşmaktadır. Kronolojik bir sıralama dikkate alınarak hazırlandığı için, H. Fahri’nin hayatının, eserlerinin, edebi tekâmülünün, polemiklerinin ve anahatlarıyla devrinin panoraması bu bibliyografyadan çıkarılabilir. Meşrutiyet sonrasından günümüze kadar olan geniş alanda Türk edebiyatı ve tiyatrosu konularında çalışacaklar için Ozansoy’ un hâtıra, tenkid, makale ve polemikleri önemli birer kaynak olabilirler.
Notlar, birinci bölümde sona eklenirken müstakil eserler bibliyografyasında toplu hâlde değil de sahife altlarına dipnotlar şeklinde verildi ki, buna sebep, kitap künyelerine ait notların da genellikle yine bir kitap künyesi olmasından, dolayısıyla müstakil eser hüviyeti taşımasındandır. Aranotlar hâlinde gösterilen “(bibi.)” kısaltmasının yanındaki numaralar ise, dördüncü bölümdeki bibliyografyanın künye sıra numa*ralarıdır.
Son olarak, çalışmamı yönlendiren hocalarıma, sabır ve teşvikleri için âileme minnet borcumu ifade etmek isterim. Bu incelemenin uzunca bir zaman alan araştırma safhasında çalışmalarıma yardımcı olan Milli Kütüphane, Süreli Yayınlar Müdürlüğü personeline de ayrıca teşekkür ederim.