Ziya Yılmazer – Vaka-nüvis Esad Efendi Tarih

Osmanlı tarihi ile ilgili kaynak eserlerin daha fazla zaman kaybetmeden İlmî neşirlerinin .yapılmasının önemi tartışılmaz derecede açıktır. Böyle çalışmalar tamamlanmadan sağlıklı bir tarih yazımı mümkün olamayacağı gibi, yapılacak değerlendirmeler de eksiklikten kurtulamayacaktır.Bu düşüncelerle giriştiğimiz neşir faaliyeti, Osmanlı Tarihi sahasındaki böyle bir eksikliği gidermeyi amaçlamıştır. Çalışmamızda Es‘ad Efendi’nin yazdığı Tarih’in seçilmesinde ise, talebesi olmakla iftihâr ettiğim rahmetli hocam Prof. Dr. Bekir Kütükoğlu Bey’in doktora imtihâmndan çıktıktan sonraki ilk tavsiyeleri arasında bu eseri neşretmemi istemesi önemli bir rol oynamıştır. Nitekim daha önce “Millî kültürümüzün aynası mesâbesinde olan kaynak eserlerimizin İlmî şekilde incelenip neşr edilmemiş olması, İlmî çalışmalar için gerekli vasatın hazırlanmasını önlemekte, millî şuurun teşekkülünü sektedâr etmektedir”’ şeklindeki tesbîti ile konunun önemini ortaya koymuş, ayrıca “Bütün zaafları ve kusurlarına rağmen vekâyi‘-nüvîslik, iki asra yakın bir zaman imparatorluk merkezini alâkalandırırken vekâyii tesbit ve tasvîr etmiş olmakla, günümüz tarih araştırıcısı için pek kıymetli bir malzeme külliyâtı hazırlamıştır. Daha ziyâde devletin icrâ ekibinin görüş ve temâyüllerini aksettiren bu literatürün lâyıkıyla değerlendirilmesi ve metinlerinin daha fazla gecikmeden neşri bugünkü tarihçi nesle düşen vecibelerin başında gelmektedir”1 2 şeklindeki ifâdesi de bizim için belirleyici olmuştur. Ömrünü bu yoldaki çalışmalara hasretmiş olan hocamın bu isteğinin tarafımdan bir vasıyyet olarak telakkî edildiğini de söylemeliyim.

1. Bekir Kütükoğlu, “Tarih Kaynaklarının Neşrine Dair Düşünceler”, Prof. Dr. Bekir
Kütiikoğlu’na Armağan, İstanbul 1991, s.25.
2. Bekir Kütükoğlu, “Vekâyinüvîs”, IA,XII/2, 287.