Ergun Özbudun – 1924 Anayasası

• Version
• Download 7
• Dosya Sayısı: 1
• Oluşturma: 2021/07/29
• Güncelleme: 2022/12/09

• Kırık Link Göndermek için lütfen Giriş Yapın.

[envanter_arama]

1992 yılında 1921 Anayasası adlı kitabım (Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi, 1992) yayınlandıktan bu yana, bunun bir takipçisi olarak 1924 Anayasası üzerinde bir çalışma yapmak, hep zihnimdeki projelerden biri olmuştur. Gerçekten, 1924 Anayasası’nın anayasa tarihimizde önemli, ancak biraz da paradoksal bir yeri vardır. Bu anayasa, TBM M ’nin hemen bütün üyelerinin M ustafa Kemal Paşa’nın kurduğu Halk Fırkası üyelerinden oluşmasına rağmen, Anayasa üzerindeki Meclis görüşmeleri, kayda değer bir tartışma hürriyeti içerisinde geçmiş, Anayasa Komisyonu’nun (Kanun-u Esasî Encümeni) Cumhurbaşkanı’na geniş yetkiler tanıyan birçok önerisi, milletvekillerinin çoğunluğunca şiddetle eleştirilerek sonuçta reddedilmiştir. Başka bir paradoks, bu Anayasa’da, birkaç ay sonra konsolidasyon sürecine girecek olan otoriter tek-parti rejimini çağrıştıracak hiçbir izin bulunmamasıdır. Gerçekten Anayasa, çoğulcu (plüralist) değilse de, o günün hâkim anlayışı olan “çoğunlukçu” demokrasi anlayışına tamamen uygun olarak hazırlanmış, bu anlayışın sonucu olarak, mutlak ve sınırsız yetkili bir yasama organı yaratmıştır.
Üçüncü bir paradoks, 1946 ve sonrasında çok-partili hayata geçilirken, bu Anayasa’nın noktasına ve virgülüne bile dokunulmamış olmasıdır. Bunda elbette, Anayasa’nın demokratik bir ruhla hazırlanmış olmasının büyük etkisi vardır. Gene de, aynı Anayasa’nın hem otoriter bir rejimin, hem çok-partili demokrasinin temel kanunu işlevini görmesi, otoriter rejimlerden demokrasiye geçişlerde çok istisnaî bir durumdur. Son onyıllarda başka ülkelerdeki demokratik geçişler, genellikle ya tümüyle yeni anayasaların yapılması ya da mevcut anayasanın radikal şekilde değiştirilmesi yoluyla gerçekleşmiştir.

Mevcut Dosyalar: